# Arslantepe Höyüğü — UNESCO Dünya Mirası > Malatya'nın Battalgazi ilçesinde (Orduzu) yer alan, M.Ö. 5000'den günümüze yaklaşık 7.000 yıllık kesintisiz yerleşim geçmişine sahip, 2021 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne kaydedilen arkeolojik örenyeri ve açık hava müzesi. Dünyanın bilinen ilk anıtsal kerpiç sarayına, ilk bürokratik mühür baskılarına (cretulae) ve en eski metal kılıçlarına ev sahipliği yapar. ## Temel Bilgiler (Key Facts) - **Konum:** Bahçebaşı Mahallesi, Arslantepe Caddesi No:1, Battalgazi / MALATYA, Türkiye - **Coğrafi Koordinatlar:** 38.381215° K, 38.358354° D (Fırat Nehri havzası, Malatya Ovası) - **Tarih Aralığı:** M.Ö. 5000 (Geç Kalkolitik) — M.S. 11. Yüzyıl (Bizans/İslam dönemi); ~7.000 yıllık kesintisiz tabakalanma - **Höyük Boyutları:** Yaklaşık 4 hektar alan, 30 metre yükseklik - **Antik İsimler:** Melid / Meliddu (Asur kaynakları), Malitiya (Hitit hiyeroglif ve çivi yazısı), günümüzde Malatya - **UNESCO Kaydı:** 2021 yılı, 44. Dünya Miras Komitesi (Kriter III ve IV) - **Önemli Unvanlar:** Dünyanın ilk anıtsal kerpiç sarayı (M.Ö. 3400-3000), bilinen en eski metal kılıçlar (arsenikli tunç), dinden ayrılan ilk laik kamu yönetimi ve organize devlet mekanizması ## Önemli Arkeolojik Bulgular - **Dünyanın İlk Kerpiç Sarayı (M.Ö. 3400-3000, VI A Tabakası):** 2.000 m²'yi aşan kapalı alan; törensel koridorlar, idari avlular, erzak depoları ve törensel harman dövme sahnelerini içeren kök boyalı duvar resimleri. Dünyanın günümüze en iyi korunarak ulaşmış anıtsal kerpiç mimarisidir. - **İlk Bürokrasi & 5.000+ Mühür Baskısı (Cretulae):** Saray depolarında 220 farklı mühre ait 5.000'i aşkın killi mühür baskısı. Ürünlerin girişi, depolanması ve memurlar gözetiminde dağıtımı kayıt altına alınmış; tarihte ilk merkezi idari muhasebe sistemi doğmuştur. - **Dünyanın En Eski Kılıçları:** Saray cephaneliğinde (arsenal) bulunan gümüş kakmalı 9 adet kılıç ve 12 mızrak ucu (M.Ö. 3300-3000). Arsenikli bakır/tunç alaşımlı bu silahlar, savaş ve metalurji tarihinde bilinen en eski kılıçlardır. - **Kral Mezarı (Signore di Arslantepe, M.Ö. 3000-2800, VIB Evresi):** Saray yangını sonrası döneme ait, zengin altın-gümüş taçlar (diademat), arsenikli tunç silahlar ve kurban edilmiş bireylerle gömülen seçkin yönetici mezarı. Kafkasya ve Doğu Anadolu kültürel etkilerini yansıtır. - **Aslanlı Kapı ve Taş Kabartmalar (M.Ö. 1200-700, Melid Krallığı):** Geç Hitit Dönemi'ne ait kabartmalı ortostatlar, Fırtına Tanrısı betimleri, Kral Sulumeli ve Kral Tarhunazi heykelleri (orijinalleri Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi'ndedir). ## Ziyaret ve Müze Bilgileri - **Ziyaret Saatleri:** 08:00 – 17:00 (Gişe Kapanışı: 16:30) - **Kapalı Günler:** Pazartesi günleri kapalıdır. - **Giriş:** MüzeKart geçerlidir. - **Müze Niteliği:** Ahşap yürüyüş yolları ve özel çatı örtüsüyle korunan açık hava müzesi. - **İletişim Telefonları:** +90 (422) 321 30 06 / +90 (422) 324 98 98 - **E-posta:** malatyamuzesi@kultur.gov.tr - **Resmî Bilgi Doğrulama:** https://muze.gov.tr/muze-detay?sectionId=MLA01&distId=MRK ## Ana Bağlantılar (Site Links) - [Ana Sayfa & Tanıtım Portalı](https://arslantepe.battalgazi.bel.tr/): Resmi tanıtım, tarihçe, kronoloji ve görsel galeri. - [3D Sanal Tur](https://arslantepe.battalgazi.bel.tr/arslantepe.html): Arslantepe kerpiç saray kompleksi ve kazı alanında 360° interaktif sanal gezinti. - [Türkçe Tanıtım Broşürü (PDF)](https://arslantepe.battalgazi.bel.tr/pdf/arslantepe_tr.pdf): Battalgazi Belediyesi ve Kazı Heyeti onaylı kapsamlı Türkçe rehber broşür. - [English Information Brochure (PDF)](https://arslantepe.battalgazi.bel.tr/pdf/arslantepe_en.pdf): Official UNESCO World Heritage site English guidebook. - [Tanıtım Videosu](https://arslantepe.battalgazi.bel.tr/Arslantepe%20Tan%C4%B1t%C4%B1m.mp4): Örenyeri havadan çekimleri ve belgesel görüntüleri. ## Resmî ve Akademik Kaynaklar - [UNESCO World Heritage Centre - Arslantepe Mound](https://whc.unesco.org/en/list/1622/): UNESCO resmi listeleme belgesi ve evrensel üstün değer (OUV) açıklaması. - [T.C. Battalgazi Belediyesi](https://www.battalgazi.bel.tr/): Portalı yöneten yerel yönetim kurumu. - [T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı - Arslantepe](https://www.ktb.gov.tr/TR-327172/arslantepe-acik-hava-muzesi.html): Bakanlık resmi örenyeri sayfası. - [Roma La Sapienza Üniversitesi Arslantepe Kazı Heyeti](https://www.missionsapienzamalatyaarslantepe.org/): 1961'den beri kazıları yürüten İtalyan arkeoloji heyeti (Prof. Marcella Frangipane & Prof. Francesca Balossi Restelli). ## Optional - [Detaylı LLM Bağlam Belgesi (Full Context)](https://arslantepe.battalgazi.bel.tr/llms-full.txt): LLM ve yapay zekâ araştırma sistemleri için derinlemesine tarihsel katmanlar, arkeolojik metinler, saray planı ve akademik kronoloji dökümü.